Arkeologjia nënujore: Ekspedita shqiptaro-amerikane do të punojë deri në 2014.Arkeologjia nënujore ka ngjallur interes të veçantë për studiuesit shqiptarë. Viti që lamë pas shënoi edhe fillimet e punimeve në zona të caktuara, ku mendohet se ka gjurmë të hershme të historisë. Për njohjen e trashëgimisë arkeologjike nënujore shqiptare u ngritën ekspedita të përbashkëta shqiptaro-amerikane, puna me të cilët do të vazhdojë deri në vitin 2014.

Kështu ka deklaruar së fundmi bashkëdrejtori i ekspeditës, Ardian Anastasi. Puna e deritanishme e kësaj ekspedite ka treguar se brigjet e Ilirisë së jugut “rriheshin” nga një flotë tregtare vendase, e cila në të njëjtën kohë mbronte vektorin ekonomik mes Ilirisë dhe Greqisë së lashtë.

Ndërkohë, konfirmohen objektivat e ekspeditës për periudhën në vazhdim, të cilat janë: testimi i brigjeve të brendshme dhe të jashtme të Kepit të Karaburunit, si dhe të gjireve detare të Gramës, Arushës, Shën Janit, Shën Vasilit etj., si edhe konfirmimi i pranisë së disa sanktuareve antikë dhe mesjetarë.

Anija e specializuar amerikane, “Herkules”, e drejtuar nga George Robb dhe drejtori shkencor, Jeffrey Royal, në bashkëpunim me specialistët shqiptarë, ndër të cilët edhe prof. Neritan Ceka, gjatë viteve 2007 dhe 2008, ka “skanuar” bregdetin jugor nga Kepi i Stillos deri në gjirin e Kakomesë. Veç hartës së detajuar nënujore, ku janë fiksuar pikat e mundshme me interes arkeologjik, në këtë zonë janë zbuluar tre relikte të anijeve tregtare, të cilat datojnë nga shek. 6-3 p.e.s dhe që i shërbejnë punës shkencore të arkeologëve shqiptarë lidhur me praninë e një flote ilire, hipotezë që mbështetet pjesërisht edhe nga burimet e shkruara të autorëve antikë.

Gjithashtu, ka të dhëna se në zonën nënujore të Triportit ndodhen edhe dy anije të tjera relikte, si dhe struktura ndërtimore antike, kampionët e të cilave po analizohen nga specialistët italianë të Universitetit të Foggias.

Zona ku ndodhen mbetjet e të paktën tre anijeve antike mund të kthehet në një park arkeologjik nënujor, ku vizitat e turistëve në grup mund të udhëhiqen nga guidat e specializuara.